Zaterdag 15 september ‘s Ochtends herenigt de groep pelgrims zich bij de Verlosser-kerk in de binnenstad van Addis Abeba. Ons oorspronkelijke programma was Sheik Elias, hoofd van het Opperste Islamitisch Concilie, te bezoeken. Dit bleek te zijn uitgesteld. In plaats daarvan bezoeken wij Abune Berhane Yesus, Aartsbisschop en hoofd van de Ethiopische en Eritrese Bisschoppenconferentie. Hij is een bekend figuur voor de meeste van ons en wij worden hartelijk verwelkomd. Abune Berhane Yesus uit zijn bewondering over de reis en onderstreept hoe belangrijk hij de samenwerking tussen Ethiopiërs in binnen- en buitenland vindt. “Dit soort acties geven ons grote hoop voor de toekomst”, zei hij. Hij heeft ook iets over de betekenis van de Millenniumwisseling vanuit Bijbels perspectief verteld, vooral het verband met het begrip van Jubel en de periode van genade. Aansluitend gingen wij naar het hoofdkwartier van de Ethiopisch Orthodoxe Ontwikkelingsorganisatie. Wij spreken met Dr. Nigussu Legesse die gedurende twintig jaar bij verschillende internationale organisaties in Engeland gewerkt heeft en nu de Orthodoxe ontwikkelingsorganisatie leidt. Hij geeft ons een overzicht van hun activiteiten en onderstreept dat hun motto “Towards Community Empowerment” luidt. Dit betekent dat zij het accent leggen op een benadering gericht op rechten, niet alleen een religieuze benadering. Hij legt ook uit hoeveel aandacht zijn organisatie schenkt aan activiteiten die vrede ondersteunen, vooral het voorkomen van conflicten in perioden van grote spanning. Wij lunchen in een traditioneel restaurant gevestigd in een oud edelmanshuis achter de Giorgis-kerk. Daarnaar bezoeken wij Bisschop Andrew Proud van de Anglicaanse kerk, een grote ondersteuner van de oecumenische beweging. Hij vertelt iets over zijn ervaringen met pelgrimstochten en wij wisselen van gedachten over de betekenis van onze reis en hoe wij verder kunnen. Vanuit het kantoor van de Anglicaanse bisschop rijden wij verder naar het huis van Dr. Mesfin Wolde Mariam, een bekende mensenrechtenactivist, die kort geleden nog in de gevangenis zat. Hij spreekt over begrippen als verzoening uit eigen ervaring en met betrekking tot actuele gebeurtenissen, zoals de nasleep van de communistische periode. Zijn visie over de huidige situatie is een beetje somber. Hij vergelijkt het hedendaagse Ethiopië met een trein die op volle vaart reist en volgepakt is met ruziemakende mensen. De machinist kijkt achteruit en probeert de passagiers met een wapen te beangstigen en rustig te maken en let niet op waar de trein eigenlijk heen moet. Daarom dreigt de trein in een ravijn te storten of een ander ongeval te ondergaan. Alleen als de passagiers vrede met elkaar sluiten zou de conducteur zich op zijn eigenlijke taak kunnen concentreren en de trein tot zijn bestemming kunnen brengen.

Amen Ethiopia-actie geslaagd

Vrijdag 14 september ‘s Ochtends is er een grote receptie op de Holy Trinity Theological College. Verschillende mensen verbonden aan de Amen Ethiopia-actie zijn aanwezig. De Patriarch Abune Paulus komt met de leden van de heilige synodes. Zangers van de Beata Mariam-kerk zingen en dansen volgens de traditie van de Heilige Yared, wiens beeld prominent aanwezig is op de muur waartegenover de Patriarch zit. Bekende dichters dragen hun gedichten voor, volgens de traditie van Quene in het Ge’ez, de klassieke Ethiopische taal. De Patriarch houdt een betoog waarin hij iedereen oproept te reflecteren op de diepere betekenis van de Millenniumwisseling. Hij zegt dat Ethiopië ooit tot de meest vooruitstrevende van de grote oude beschavingen hoorde en weer haar plek op het wereldtoneel moet heroveren. “Tijdens het Millenniumjaar staan wij op de oevers van de rivier van tijd. Wij moeten ons bezinnen om het goede mee te nemen en het andere achter te laten. Dit vraagt om een echte reflectie over onze identiteit, om het wezenlijke aan de volgende generatie mee te geven. Het vraagt ook dat wij wakker en actief zijn en de slaap van de afgelopen eeuwen van ons af moeten schudden.” Iedereen feliciteert de Patriarch en brengt kado’s: bloemen, beelden, speciaal brood en taarten. De eetwaren worden aan de mensen uitgedeeld. Aansluitend heeft de Patriarch de vragen van buitenlandse journalisten beantwoord. ‘s Avonds was ik bij een Ethiopisch gezin op bezoek. Tijdens de feestmaaltijd keken wij naar het journaal op TV. Plotseling zag ik de Amen Ethiopia-karavaan Addis Abeba binnenrijden, het zingen van het Amen Ethiopia-lied op het Meskelplein en de interviews met verschillende mensen. Iedereen in de kamer was geboeid en onder de indruk. Ik kreeg echt het gevoel dat de Amen Ethiopia-actie erin geslaagd is een breed publiek te bereiken en in te spelen op de huidige sfeer in het land.

Addis Abeba

Donderdag 13 september De eerste dag van het nieuwe Ethiopische Millennium. Omdat het volgens Orthodox gebruik een vastendag is, wordt het niet uitgebreid gevierd. Sommige mensen gaan naar de kerk. Wij hebben geen Amen Ethiopia-activiteiten, dus er is gelegenheid om uit te rusten.

Millenniumviering in Ethiopië

Woensdag 12 september Bij de ontbijttafel ontmoeten wij professoren en andere belangrijke mensen die naar Ethiopië gekomen zijn voor de Millenniumviering. Na wat overleg gaan wij naar het patriarchale paleis. Hier wacht Aartsbisschop Abune Timotewos op ons. Hij is de verantwoordelijke van de Holy Trinity Theological College. Hij praat met ons en aansluitend krijgen wij de gelegenheid om Z.H. Patriarch Paulus te ontmoeten. Vader Tesfa Mariam, de monnikpriester verantwoordelijk voor de Ethiopisch Orthodoxe gemeenschap in Nederland, houdt een toespraak waarin hij de reis en de doelen van onze beweging beschrijft. Zijne Heiligheid looft de toewijding en het doorzettingsvermogen van de pelgrims, maar is in eerste instantie wat achterdochtig over de doelen van de reis en stelt vele vragen. Als het Amen Ethiopia-lied gezongen wordt, wordt de sfeer wat luchtiger. Abune Paulus is blijkbaar ontroerd, de boodschap van vrede en verzoening heeft hem duidelijk geraakt. Vader Petros neemt de gelegenheid om Zijne Heiligheid uit te nodigen voor de Amen Ethiopia Conferentie over 8 dagen. Gasten en gastheer zijn allen in een heel goed humeur wanneer wij uitgenodigd worden aan de lunch deel te nemen. Wij gaan naar beneden en wassen onze handen, zoals gebruikelijk is in Ethiopië, en gaan in grote eetzaal binnen. Er zijn er al heel veel mensen, bisschoppen priesters en leken. Wij leren dat het een feestmaaltijd is georganiseerd door de heilige Georgis kerk. Wij nemen plaats en merken dat er geen andere dames zijn behalve de dames van onze groep. Wij ervaren het als een grote eer om uitgenodigd te worden. De feestmaaltijd is in middeleeuwse stijl; obers komen binnen met grote dienbladen, beladen met injera (een soort brood), vlees, groenten en vis, en er is een keus van verschillende dranken. De sfeer is heel vriendelijk en wij voelen ons welkom. Aansluitend wachten wij in het hof achter het paleis. Op een bepaald moment krijgen wij een teken om een ontvangstkamer binnen te gaan. De Patriarch Abune Paulus is aan het schrijven in het Amen Ethiopia-aantekeningenboek. Hij laat zijn gelukswensen achter voor de Amen Ethiopia-actie en praat heel uitgelaten met de pelgrims. Iedereen krijgt van hem een gouden kruis en een foto. We zijn allen erg onder de indruk, het is zelden dat Abune Paulus zoveel tijd neemt om met een groep te praten. Mensen die Abune Paulus in Rome ontmoet hebben, bij de uitvaart van Paus Johannes Paulus II, zeiden dat Abune Paulus vroeger nooit zo uitgelaten en los omging met een groep van oecumenische of interreligieuze aard. Zij ervoeren het als een echte doorbraak in de relaties. Vanuit het Patriarchale Paleis rijden wij naar de Holy Trinity Theological College, waar wij verwelkomd worden door Aartsbisschop Timotewos. De Amen Ethiopia-groep krijgt een rondleiding, waarbij zij de schetsen van het grootschalige bouwproject bewonderen. Er wordt op koffie getrakteerd, waarbij de groep meer te weten krijgt over de geschiedenis en de activiteiten van het instituut. In de tussentijd neem ik de gelegenheid om mijn bagage naar mijn kamer te brengen. Wij rijden verder naar de Katholieke kerk de Heilige Verlosser en bespreken ons programma in de eetzaal van de fraters Kapucijnen. Later in de avond komen wij bij elkaar in een traditioneel muziekeethuis. Wij hebben geluk om plaatsen te vinden, het is helemaal vol. Iedereen wil het jaar 2000 in Ethiopië op een passende manier verwelkomen. Er wordt veel Guraghe-muziek gespeeld, leden van onze groep staan op en dansen. Straks is het middernacht, wij gaan naar buiten en kijken naar het vuurwerk. Heel veel mensen zijn op straat, vooral jongeren. Zij zingen en dansen en vieren feest op hun manier. Wij hangen de Amen Ethiopia-vlag uit en delen Amen Ethiopia-vlaggetjes uit, waarmee iedereen zwaait. Er is veel lawaai en we vieren feest tot vroeg in de ochtend.

Eindbestemming Addis Abeba bereikt!

Dinsdag 11 september De vader en de andere broer en zussen van Heymanot komen heel vroeg in de ochtend naar het hotel om ons te ontmoeten. Zo snel mogelijk vertrekken wij weer en de karavaan rijdt nu richting Addis Abeba. In het Agau-gebied ontmoeten wij een stoot ruiters in prachtige, traditionele tenues, die aan een actie voor de Millenniumviering deelnemen. Een toeschouwer zit op zijn brommer op straat en wij moeten hard remmen om hem niet te raken. Daarmee raakt onze bagagedrager op het dak los en glijdt naar beneden, gelukkig zonder iemand te treffen, wat een shock! De karavaan rijdt verder door het diepe Nijldal en over een hoog plateau. De chauffeurs zijn uitgeput, maar doen extra moeite om snel in Addis Abeba aan te komen. Wij horen dat een welkomstgroep op ons wacht. Inmiddels is het donker geworden, wij zijn in Sollulta, iets buiten Addis Abeba, wanneer wij plotseling bekende gezichten zien. Overal mensen met vlaggetjes, een auto met een cameraploeg van de staatstelevisieomroep rijdt achter ons en maakt opnames. Na het beklimmen van de Entoto-berg zien wij plotseling een zee van blinkende lichten voor ons, het is de stad Addis Abeba. Wij stoppen op het Meskelplein, we worden met bloemen gegroet en we zingen het Amen Ethiopia lied voor de draaiende camera’s van de Tv-ploeg. Aansluitend is er een receptie in het Ghion Hotel. Na enkele toespraken genieten wij van een heerlijke maaltijd samen, terwijl enkele reizigers (waaronder ook ik) door de cameraploeg worden geïnterviewd. Ons doel is bereikt, wat een vreugde! Eindelijk konden wij goed slapen!

Khartoem - Ethiopië

Maandag 10 september Wij staan vroeg op, ik ontmoet een jongen op straat met een enorm grote, bronzen ketel, die heerlijke kruidenthee en oliebolletjes verkoopt. Als ik terugkom is bijna iedereen naar beneden gekomen en wij staan op het punt te vetrekken. Wij rijden ongeveer 30 kilometer naar de grenspost bij Gallabat. De grens is eigenlijk een rivier met een brug eroverheen. Wij rijden over de brug en verheugen ons eindelijk in Ethiopië te zijn, maar ondertussen horen wij dat wij aan de Sudanese kant niet de juiste procedures doorlopen hebben. Wij moeten terug om alles keurig af te maken en deze keer zijn wij heel blij als wij eindelijk Ethiopië binnen mogen. Wat een opluchting, de laatste grens voorbij! Wij moeten naar de douane in Metama, de volgende stad op onze route, waar enkele procedures met betrekking tot de invoer van de auto’s voltooid worden. Een douanemedewerker die heel behulpzaam is geweest, rijdt met ons mee naar Gondar om het feest met zijn familie daar te kunnen vieren. Ik ben vroeger in deze grensstreek geweest om het belangrijke klooster Mahbare Selassie te bezoeken. Toen was er geen mooie weg, nu is er een prachtige asfaltweg, mooi om tekenen van ontwikkeling te zien! Na Metama verandert de omgeving behoorlijk; wij stijgen hoger en hoger en bevinden ons in het vertrouwde hoogland- landschap van Ethiopië. Na de lange tocht door de woestijnen van Egypte en Sudan waarderen wij op een nieuwe manier het Ethiopische landschap. Het is zo dramatisch en gevarieerd, zo groen! Dit is echt Gods uitverkoren land op het dak van de wereld, zoals de Ethiopiërs het traditioneel noemen. Ook diegenen die veel in Ethiopië gereisd hadden, keken met nieuwe ogen om zich heen. In Azzezo kort voor Gondar -in de zestiende eeuw het centrum van de zendingsactiviteiten van de Portugese Jezuïeten, die probeerden het rijk tot het Katholicisme te bekeren- nemen wij de rechtstreekse route naar Bahar Dar, de hoofdstad van het Amhara-gebied. Wij ontdekken dat er hier in Ethiopië nieuwe gevaren zijn op straat; overal dieren en mensen, binnen twee dagen ontwijken wij twee keer een zwaar ongeval op het nippertje! Wij komen heel laat in Bahar Dar aan. Het is een moderne en snel groeiende stad op de oevers van de Tana Zee. Wij nemen kamers in een hotel en tijdens een etentje in een restaurant maken wij kennis met de broer van een van de reizigers, Heymanot. Onze eerste nacht in Ethiopië!

Aankomst in Khartoem

Zondag 9 september Wij nemen heel hartelijk afscheid van Johan en zijn vrouw, wanneer wij bij de asfaltweg aankomen. Bij Atbarra blijven zij slapen en wij rijden verder naar Khartoem. Daar worden wij verwelkomd door een Ethiopische Comboni-missionaris, Vader Asfaha Johannes, die verantwoordelijk is voor het Comboni-postulantenhuis. Wij worden ook verenigd met Amaha, een orthodoxe diaken die vanuit Italië met ons meereisde, maar vanwege visaproblemen vanuit Jordanië naar Sudan moest vliegen. Wij eten samen in een Ethiopisch restaurant en ontmoeten enkele van de Ethiopiërs in Khartoem. Dan reizen wij meteen verder naar de Ethiopische grens. Langzamerhand verandert het landschap; het wordt groener en er is regen. Wij stoppen in een stad voor de grens. Alles ziet er armzalig en modderig uit, het is na middernacht, niets is open en er is bijna niemand op straat. Uiteindelijk vinden wij een bescheiden hotel, met hulp van een vriendelijke soldaat. Na wat onderhandelingen wordt de prijs per persoon per nacht behoorlijk goedkoper en wij besluiten in dit hotel te overnachten.

Door de woestijn

Zaterdag 8 september Een deel van onze groep gaat naar de haven om het douaneproces te voltooien. Na de middag verschijnen uiteindelijk de auto’s en wij maken ons klaar voor vertrek. Om ongeveer drie uur begint onze tocht door de woestijn. Wij zijn heel blij dat Johan uit Zuid-Afrika bij ons is, het is een troost om iemand met ervaring erbij te hebben. Er is geen asfalt of zichtbare weg, wij rijden door de woestijn langs de spoorlijn en de elektriciteitspalen. De auto van Johan is special aangepast voor woestijnreizen en springt als een hert door de woestijn, terwijl onze auto’s als een kudde schapen achterblijft, maar hij doet moeite om zich niet te veel van ons te verwijderen. Op sommige plekken is het zand heel zacht en fijn, en onze auto’s kunnen niet verder. Wij moeten allen uitstappen en de wielen vrij maken door grote stenen eronder te stoppen. Het is moeilijk en uitputtend werk en wij weten niet hoe of wij het moeten herhalen. De raad en ondersteuning van Johan is heel kostbaar om dit onderdeel goed door te komen. Uiteindelijk komen wij door het moeilijkste deel en wij kunnen iets sneller doorrijden. In het donker passeren wij de bekende piramides van Meroe, een oeroude, belangrijke en gedeeltelijk christelijke beschaving.

Nog steeds in Wadi Halfa

Vrijdag 7 september ‘s Ochtends drinken wij gekruide koffie en eten oliebolletjes bij de dames op straat, tegenover ons ‘vijf sterren-hotel’. In de middag horen wij geruchten dat de boot met onze auto’s aangekomen is, wij moeten allerlei afspraken met het douanepersoneel maken omdat zij officieel op vrijdag en zaterdag niet werken.

Wadi Halfa

Donderdag 6 september Ook vandaag moeten we weer lang wachten in de gloeiende hitte. Er is tijd om te lezen en wij ontdekken dat er wat Ethiopiërs en andere Amhaars sprekende mensen aanwezig zijn. De lokale bevolking is ook vriendelijk en wij worden uitgenodigd om kruidige thee en ijskoude karkade (een drankje van hibiscusbloem) met hen te gebruiken. Alle pelgrims zijn uitgeput vanwege de hitte en de onzekerheid. Wij zijn bang dat wij de viering van de Ethiopische Millenniumwisseling in Wadi Halfa of ergens in Sudan moeten doorbrengen...

Wadi Halfa

Woensdag 5 september Het is heel heet en er is geen airconditioning, daarom drinken wij allen liters water en blijven wachten op nieuws over de boot met onze auto’s. Ik word bijna door een militair gearresteerd, terwijl ik tijdens de avondschemering een berg beklim om van het uitzicht en de avondlucht te genieten. Het blijkt dat er een militaire basis is in de buurt en dat zij daarom erg achterdochtig zijn.

Aankomst in Wadi Halfa

Dinsdag 4 september De boot reist langs de tempel van Abbu Simbel en wij krijgen de gelegenheid om een van de meest indrukwekkende monumenten van oud-Egypte te bewonderen. Verder en verder reist de boot langs een barre kust van zand en steen, een echt woestijnlandschap. Eindelijk, tegen middag komen wij in Wadi Halfa aan. Het is een slaperige stad met minder dan 7.000 inwoners, maar een van de belangrijkste plaatsen van waaruit je naar Sudan kunt reizen. Na de gebruikelijke procedures worden wij met bussen naar de stad vervoerd. Wij zijn al door Johan gewaarschuwd dat er geen goede hotels zijn. Op zijn aanbeveling gaan wij naar een ‘vijf sterren-hotel’ die bestaat uit eenvoudige gebouwen met rieten daken. Er is geen vloer anders dan het natuurlijke zand. ’s Avonds nemen de meeste mensen hun bedden naar buiten en slapen onder de sterrenhemel.

Aswan – Wadi Halfa

Maandag 3 september ‘s Ochtends rijden wij allemaal naar de haven met een minibus. Wij zijn gewaarschuwd dat wij op tijd aanwezig moeten zijn, anders krijgen wij geen plaatsen. Het was te laat om tickets voor een cabine te bemachtigen dus wij moeten een plaats zoeken in de grote reizigerszalen. De hele dag wachten wij en de zalen worden meer en meer bezet met mensen en bagage. Ondertussen praten wij met Johan uit Zuid-Afrika en zijn vrouw. Hij is een vroegere oliemagnaat die nu reizen door Afrika onderneemt en ook als lobbyist fungeert voor allerlei Afrikaanse belangen. Hij is op de terugreis en kan ons nuttige informatie geven. Zijn auto was ook naast onze auto’s geladen en wij besloten verder samen te reizen. Later in de avond nemen sommigen van ons toevlucht met Johan in de eerste klas cafetaria en wij blijven daar totdat wij er uitgestuurd worden. Wij gaan naar het dek en zoeken een slaapplaats tussen de grote hoeveelheid bagage en koopwaren.

Aswan

Zondag 2 september Het is de eerste zondag in september, maar er is geen gelegenheid om naar de kerk te gaan. Eerst moeten wij het laatste onderdeel van het autopapierenproces voltooien, daarna onze bagage sorteren en alleen het meest nodige en waardevolle bij ons houden. Ondertussen is de boodschap over de belading van de auto’s niet tot iedereen doorgedrongen en er is een heel gedoe totdat wij alle chauffeurs en anderen die betrokken zijn bij de auto’s bij elkaar geroepen hebben. Er wordt naar de haven gebeld om te zeggen dat wij toch laat zullen aankomen. Met grote haast vetrekken wij naar de haven. Er zijn uitgebreide zekerheidsprocedures; alle bagage moet door een scanapparaat en soms geopend en nagekeken worden. De verantwoordelijke medewerker van de douane blijkt een Orthodoxe christen te zijn en is onder de indruk dat wij een kerkelijke groep zijn. Hij doet alles om ons te helpen en zorgt ervoor dat wij allen een bescheiden boete moeten betalen voor het feit dat wij de toegelaten doorvoerperiode voor de auto’s met drie dagen overschreden hebben. Eindelijk zitten de auto’s op de transportboten en mogen wij terug naar de stad. ‘s Avonds eten wij bij een ander drijvend restaurant met uitzicht op de Nijl, wij blijven tot laat bij elkaar. Op de terugweg worden wij aangesproken door een koetsier. Na wat onderhandeling besluiten enkele van ons een tocht door de stad met hem te maken. Hij is een scholier die zijn kost verdient op deze manier. Wij maken en aangename toer en stoppen bij de grote, indrukwekkende Kathedraal, die op een berg ligt en een exacte replica is van de grote patriarchale Kathedraal van Abbasia (Caïro), maar op iets kleinere schaal. Wij zijn verbaasd dat er ondanks het late uur heel veel mensen rondom de Kathedraal aanwezig zijn. Wij worden vriendelijk verwelkomd en krijgen de gelegenheid om de Kathedraal van binnen te bekijken. Wij zijn van onze adem beroofd als wij naar binnen gaan. Het is een van de mooiste moderne kerken van Egypte, beschilderd volgens de neo-koptische stijl die ontwikkeld is door de grote icoonschilder en kunsthistoricus Isaac Fanoos. De verschillende elementen van de versiering en de schilderijen stralen een indruk van harmonie, authenticiteit en integriteit uit. Het meest opvallend is het schitterende Christusbeeld in de koepel. Voor het altaargordijn staat een groep jongeren die tasbecha zingen oefenen. De tasbecha is de eeuwige durende lofzang Gods, dat een belangrijk onderdeel van de monastieke vroege ochtendliturgie vormt.

Aswan

Zaterdag 1 september ‘s Ochtends proberen wij van alles te regelen voor onze reis en het vervoer van de auto’s. Wij leren dat de auto’s en de personen apart moeten reizen en dat de boten die de auto’s vervoeren een dag langer onderweg zijn. Er wordt bepaald de volgende dag de auto’s in te laden en de dag erop zelf verder te reizen. Nasser, onze begeleider van de douane in Nuweiba probeerde ons te helpen om alles te regelen met de auto’s. Dit blijkt een heel grote klus te zijn. De Egyptische kentekens moeten teruggegeven worden, wij moeten bewijs leveren dat er geen ongelukken geweest zijn etcetera. Wij moeten langs een zeer lange rij kantoren, bij sommige is het personeel niet aanwezig en daardoor is het net niet mogelijk om alles rond te krijgen. ‘s Middags besluiten wij een tochtje met een faluka, een traditionele boot, te nemen en een aantal van de eilanden te bezoeken. Het is heerlijk op de rivier te zijn en alles vanuit een ander perspectief te zien. Wij bezoeken Kitchener Island met haar prachtige botanische tuin. Vervolgens krijgen wij een uitgebreide rondleiding door de archeologische uitgravingen op Elefantine Island, waar Faraonische tempels, Romeinse ruïne en een Joodse tempel van huursoldaten naast elkaar staan. Volgens de populaire historicus Christopher Hancock was de ark van het verbond, Tabot, een tijd hier geweest op haar tocht langs de Nijl naar Aksum Zion in Ethiopië. Wij nemen ook een kijkje in een Nubisch dorp. Sommige van ons wonen de avondmis bij in het Chiesa Katholika (de Katholieke kerk) niet ver van ons hotel. ‘s Avonds eten wij in een drijvend restaurant aan de Nijl, versierd met de karakteristieke kleurige textielen in de stijl van de Fatimidenperiode. Aansluitend drinken wij thee en kletsen weer met de handelaars in hun stalletjes.

Aswan

Vrijdag 31 augustus De politie staat klaar om 12 uur middernacht en de karavaan rijdt verder. De wegen zijn niet van de hoogste kwaliteit en wij moeten voorzichtig zijn. Wij rijden langs dorpen en door steden en komen pas om 12 uur ‘s middags bij de haven aan, veel later dan wij verwachtten. Wij vragen advies van de vertegenwoordiger van een Nile Water Transport Association, de heer Salich, die uitstekend Engels praat. Hij legt ons uit dat wij op die dag niets kunnen bereiken en morgen naar hun kantoor in de stad moeten komen. Enigszins teleurgesteld en heel moe keren wij terug naar Aswan en zoeken onderdak in het centrum van de stad, dicht bij het kantoor waar wij de volgende dag heen moeten. Ons hotel is middenin de oude souk of marktgebied en wij hebben de gelegenheid om bij de handelaars thee te drinken, te kletsen en wat kleinigheden te kopen. Er zijn stalletjes met verschillende kruiden, natuurgeneesmiddelen en pigmenten. Allerlei gewaden en kleding, handgeweven Nubische tapijten, traditionele metalen en glazen lantaarntjes, leerwerk, bronzen schalen en verschillende textielen met islamitische patronen zijn voorbeelden van de vele waren die aangeboden worden. Het is overal verlicht en er is een feestelijke sfeer omdat het net voor het begin van de vastenmaand van Ramadan is.

Caïro - Aswan

Donderdag 30 augustus De karavaan rolt verder naar het Zuiden en wij verlaten de buitenwijken van Caïro. Straks bevinden wij ons op het platteland, wij rijden door akkers en langs palmbomen, met hier en daar dorpen met huizen opgetrokken uit lemen bakstenen. Sommige zijn heel groot en indrukwekend, en gekroond met schotelantennes. Het landschap aan de oever van de Nijl lijkt tijdloos te zijn, maar tegelijkertijd zijn de sporen van vooruitgang toch duidelijk te herkennen. Op een gegeven moment worden wij door de politie gestopt, en krijgen wij begeleiding door gewapende soldaten. Het is een herinnering aan de gespannen situatie in het land en vooral aan de problemen met moslim extremisten van de Islamitische Broederschap. Wij zijn ons ervan bewust dat er aanslagen gepleegd zijn op toeristen, maar blijven getroost door de gedachte dat het de laatste jaren heel rustig is geweest. Plotseling verlaten wij de oever van de Nijl en gaan landinwaarts, na enkele omwegen komen wij bij een groot complex met een enorm grote muur eromheen. Wij rijden door een poort in de muur en ontdekken dat er nog een is met een prachtige ingangstoren, waar gasten en monniken omheen staan. Wij zijn in het Dair el Moharik, in Ethiopië bekend als Debre Kuskwam, de heiligste plek van de Koptische Egyptenaren. Iets later bevinden wij ons in de oude kerk samen met een monnik, Vader Fim, die ons uitleg geeft. Hij vertelt ons dat het die plek is waar het huisje stond waarin de heilige familie zes maanden verbleef. Op andere plekken in Egypte zijn zij maar korte perioden geweest, omdat de godenbeelden omvielen met hun komst en zij daarom steeds verder verdreven werden. Maar in de buurt van het huidige Dair El Moharik waren er geen huizen en geen afgoden, dus mocht de heilige familie daar langer in rust blijven. Behalve de heel traditionele oude kerk met haar oude iconen, bezoeken wij ook een nieuwe kerk uit de negentiende eeuw, met marmeren iconen in Byzantijnse stijl, en een oeroude burcht met een optrekbare, hooggelegen ingang waar de monniken zich ophielden wanneer er aanslagen plaatsvonden. Het was voorzien van een kapelletje waar de monniken de engelen om hulp konden vragen. Prominent aanwezig was een merkwaardig schilderij van aartsengel Michaël op perkament geschilderd, zoals gebruikelijk is in Ethiopië. Vanuit Dair El Moharik rijden wij met onze politie-escorte 60 kilometer tot Aswan, een van de steden met het hoogste percentage Christenen in Egypte. Wij worden verwelkomd door de Koptisch Katholieke Bisschop, een geleerde man die vele talen spreekt en veel in het buitenland geweest is. Het Katholieke Bisschopspaleis is een vierkant, vijf etages hoog gebouw met een binnenhof. Na een maaltijd zitten wij op dit binnenhof, praten met de gasten en proberen ons verdere programma te plannen. Ondanks vele telefoontjes is er een gebrek aan informatie, vooral over de bootverbinding tussen Aswan in Egypte en Wadi Halfa in Sudan. Wij besluiten om rond middernacht verder te reizen en ondertussen nemen de meeste leden van de groep wat rust in de vele aanwezige gastenkamers. Ik kan niet slapen en ga wandelen, er is een bruiloft aan de gang in de Katholieke kerk. Iets verderop is er een Koptisch Evangelische kerk, en een heel grote, fabriekachtige Koptisch Orthodoxe kerk waar ook een bruiloft aan de gang is. De gezangen en de liturgische rubriek zijn precies hetzelfde als in de Koptisch Katholieke kerk.

Vertrek uit Caïro

Woensdag 29 augustus Weer bezoeken wij de Soedanese ambassade, uiteindelijk bekroond met succes: wij krijgen alle visa voor Soedan, ook de Amerikanen voor wie het meestal erg moeilijk is. ‘s Middags is er een kort bezoek bij de Sheikh el Azhar, het hoofd van de El Azhar Universiteit, één van de belangrijkste islamitische instituten ter wereld. Hij geldt als een van de belangrijkste islamitische geestelijken en komt erg vriendelijk over. Zijn betoog gaat over de broederschap tussen de islam en het christendom en hoe zij het eens zijn in hun respect voor menselijke waarden. Aansluitend is er een gesprek met Kees Hulsman en beantwoorden wij vragen in voorbereiding op een artikel voor een Nederlands tijdschrift. Daarna volgt weer een gesprek met een journalist, dit keer van het bekende Egyptische blad Watanee. ‘s Avonds zijn wij in Anba Ruweis, het Patriarchaat van de Koptisch-Orthodoxe Kerk. We bezoeken onder andere een Ethiopische monnik, Abba Gebre Meskel, die daar woont en verantwoordelijk is voor de geestelijke begeleiding van Ethiopiërs. Wij bezoeken ook het heiligdom van Sint Mark, stichter van de kerk in Afrika, en blijven enige tijd in stilte voor zijn relikwieën. ‘s Avonds heb ik een vriend ontmoet die op de Amerikaanse universiteit werkt, hij stelt mij voor aan een collega die professor is voor vergelijkende religies, en later komt iemand anders langs die als journalist in Irak gewerkt heeft en heel veel over de situatie daar vertelt. Wij praten tot laat in de nacht en er is alleen tijd voor een paar uurtjes slaap voor ons vertrek naar het zuiden.

Caïro

Dinsdag 28 augustus Wij ontbijten samen met jongeren uit Frankrijk en verschillende Arabische landen op het College. De eerste taak is naar de Soedanese ambassade te gaan, ‘s middags kunnen wij op eigen houtje wat rondlopen. ‘s Avonds rijden wij naar Ma’adi, een buiten wijk van Caïro, waar wij de Nederlandse journalist Kees Hulsman ontmoeten. De kerk die wij vervolgens bezoeken is bijzonder, omdat het letterlijk op de oever van de Nijl ligt. Ondanks het late uur wemelt het van de mensen, een jeugdvoorstelling van een geestelijk theaterstuk trekt veel aandacht. Kees vertelt ons hoe dit de plek was waar de Koptische Kerk zeven jaar geleden het millennium vierde, en vooral de komst van de heilige familie naar Egypte. Volgens traditionele overlevering was de heilige familie in Ma’adi en heeft van daaruit een boottocht gemaakt naar Noord-Egypte. Ongeveer dertig jaar geleden is, na afloop van de heilige liturgie, een Bijbel drijvend op het water gevonden. Het trok de aandacht omdat het niet zonk en open lag op de tekst van Jesaja 19, die heel belangrijk is voor de Koptische Kerk. Na het kerkbezoek zijn wij op het kantoor van Drs. Kees Hulsman geweest, hij is hoofdredacteur van The Arab West Report en directeur van het Centre for Intercultural Dialogue and Translations, dat zich vooral richt op de verhoudingen tussen christenen en moslims. Zijn assistent Baher, een jonge maar fors gebouwde student van El Azhar die bij hem stage loopt, is ook aanwezig. Hij vertelt ons over de verwantschap tussen islamitische en christelijke denkpatronen. Wij hebben een boeiend gesprek met elkaar.

Egyptische grens - Caïro

Maandag 27 augustus Na uren van onderhandelingen en telefoongesprekken met Vader Petros in Nuweiba is het eindelijk zover. Wij hoeven niet door Aqueba te reizen, maar krijgen een politie-escorte om naar Nuweiba te komen. Laat in de middag beweegt onze minikaravaan richting Nuweiba, wij passeren de prachtige nieuwe badplaatsen die hier gebouwd worden, vaak met traditioneel Arabische architectuur. Het is heel anders dan toen ik met studenten van de Hebreeuwse Universiteit mijn vrije tijd hier doorbracht. Alleen vind ik het jammer dat er geen gelegenheid tot zwemmen was! Het is heerlijk weer met de groep herenigd te worden, eindelijk kunnen wij de juiste maatregelen nemen om geldige papieren voor autogebruik in Egypte te bemachtigen. Meteen nadat dit proces voltooid is, rijdt onze inmiddels voltallig geworden karavaan door naar Caïro. Wij komen in de vroege ochtend aan en verblijven op het College de la Salle Daher, waar ik ooit leraar geweest ben.

Jeruzalem – Egyptische grens

Zondag 26 augustus Wij staan op en gaan naar het dichtbij gelegen Debre Genet Klooster en naar de Kidane Mehret (Verbond van Genade) Kerk. Het is een prachtige grote ronde stenen kerk gebouwd in Keizerlijke stijl, geplaatst in een ruime hof met daaromheen huisjes voor de monniken. De heilige liturgie is in volle gang, na afloop worden wij geïntroduceerd en enige leden van de groep krijgen de gelegenheid iets over de Pelgrimstocht van de Hoop te vertellen. Het is een heel bijzonder moment voor ons allen op deze plek te zijn waar door de eeuwen heen zo veel gebeden en opgeofferd is. Vanwege de verbondenheid met het Oude Testament en de tradities van het Salomonidische koningshuis is er een heel hechte relatie tussen Ethiopië en het heilige land. Door eeuwen van isolatie was Jeruzalem de enige plek waar Ethiopiërs en andere christenen elkaar ontmoetten. Jeruzalem is altijd het centrum van interkerkelijk en interreligieuze dialoog geweest en het belangrijkste doel van alle pelgrims in deze tocht. Wij voelen allen dat het een bijzonder voorrecht is in Jeruzalem, de stad van vrede, te mogen zijn, al is het maar voor enkele uren. Van Debre Genet gaan wij naar de oude stad. Onderweg lopen wij over het plein voor het gemeentehuis van Jeruzalem. Daar is een merkwaardige tentoonstelling van Buddy Bears te zien: enorm grote standbeelden gemaakt door kunstenaars uit verschillende landen. Ze zijn bedoeld om vrede en verzoening te zaaien door hun tocht over de wereld en vormen een reusachtige ring met uitgestrekte handen. Israël valt dichtbij Iran en Irak in de volgorde van landen waar deze standbeelden heengaan. Wij herkennen iets van de geest van onze Pelgrimstocht en maken foto’s bij de Ethiopische Bear. Onze kleine pelgrimsgroep vervolgt haar weg door de achterstegen van de oude stad van Jeruzalem, tot wij eindelijk aan de ingang van het hof van het huis van de Ethiopische Aartsbisschop staan. Voor mij is dit een bijzondere plek, waar ik ooit leerde icoonschilderen en waar ik kennis maakte met de Ethiopisch-Orthodoxe Kerk. Abuna Matthias, de Ethiopische Aartsbisschop van Jeruzalem ontvangt onze kleine groep met grote warmte. Hij herkent mij van een recente ontmoeting op de theologische faculteit Holy Trinity Theological College in Addis Abeba. Hij vraagt over de doelen van de Pelgrimstocht van de Hoop en uit bewondering en steun voor de manier waarop verschillende actuele onderwerpen behandeld worden. De ontvangstkamer hangt vol foto’s van vroegere Patriarchen, Abten van het klooster en leden van het Koninklijke huis. Wij bezoeken aansluitend het Deir a Sultan-klooster op het dak van de Grafkerk. Wij begrijpen hoe groot de behoefte voor vrede is in verband met het conflict met de Koptisch-Orthodoxe Kerk over het bezit van Deir a Sultan. In vergelijking met anderen leven de Ethiopiërs in eenvoud, maar bezitten een bijzondere waarde en integriteit. Wij gaan terug door het netwerk van kapellen dat leidt tot de ingang van de Grafkerk. Er is net genoeg tijd voor een kort bezoek aan Golgotha en het graf van Christus. Aansluitend staan wij weer voor Abune Absedi, de assistent-Aartsbisschop van Jeruzalem. Hij heeft 50 jaar in Jeruzalem doorgebracht, zijn hoge leeftijd geeft hem een aspect van bijzondere heiligheid en wij zijn allen onder de indruk van zijn warme en bemoedigende woorden. Hij vertelt over de voorbeeldfunctie van onze reis en is van mening dat het een grote uitstraling zal hebben. Wij ontmoeten toevallig de zus van de Arabisch-Lutherse Bisschop van Jeruzalem en haar zoon. Na een gemeenschappelijke maaltijd in het huis van Diaken Zelleke rolt de mini-pelgrimskaravaan weer richting het zuiden. De tocht door de Sinaï Woestijn neemt veel meer tijd in beslag dan wij hadden verwacht en wij komen bijna zonder diesel te staan midden in de woestijn… Ons vertrek uit Israël en onze intrede in Egypte gaat gepaard met allerlei zekerheidsmaatregelen. Wij denken dat het ergste voorbij is wanneer wij beginnen met de autopapieren, maar dan neemt de situatie een onverwachte, negatieve wending. De douane in Tabah vertelde ons dat de nodige instanties die onze autopapieren kunnen verwerken in Tabah niet aanwezig zijn. Dit betekent dat wij niet door mogen en naar Egypte en Jordanië terug moeten, om met de boot naar Aqueba te reizen. De andere twee auto’s van onze groep hadden net deze route bereisd en wachtten al in Nuweiba, 70 kilometer ten zuiden, waar er wel instanties zijn, die de invoer van onze auto’s kunnen regelen. Uiteindelijk mogen wij slapen. De behandeling van het probleem wordt uitgesteld tot de volgende dag.

Amman - Jeruzalem

Zaterdag 25 augustus Wij nemen afscheid van de leden van de groep met Ethiopische paspoorten die naar Egypte zouden vliegen. Weer rolt de pelgrimskaravaan richting de Israëlische grens, door de Arabische dorpen van de Jordaanvallei. De zekerheidsmaatregelen zijn nog uitgebreider dan de vorige keer. Nu zijn er geen problemen vanwege Ethiopische paspoorten, maar wel van andere aard. De Israëli’s blijken heel nauwkeurig te zijn met invoer van voertuigen en sommige van onze papieren gaan niet door de beugel. Het is weer laat geworden op de grens en er komt een spoedbijeenkomst om te beslissen wat er moet gebeuren. Wegens problemen met de papieren is Vader Petros genoodzaakt terug naar Amman te keren met twee auto’s. Een kleine schaar van vier mensen met twee auto’s rijdt verder naar Jeruzalem. Wij bellen met Diaken Zelleke van de Ethiopisch-Orthodoxe kerk die op ons wacht. In de vroege ochtend, wanneer wij in Jeruzalem aankomen, verwelkomt Diaken Zelleke ons in zijn huis op de ‘Ethiopia Street’. Het is prachtig bij iemand in huis ondergebracht te worden en niet weer in een hotel. Het is ook een mooi oud huis, stijlvol gerenoveerd. Wij zijn allemaal psychisch en fysiek uitgeput, hetzelfde geldt voor de groep die weer in Amman terecht kwam.

Amman – Israël... en weer terug naar Amman

Vrijdag 24 augustus Nadat wij afscheid genomen hebben van Kibret Mekonnen, de fotograaf en Tv-journalist die naar Nederland terug zou keren vanwege zijn werk, rolt de karavaan weer richting de Westelijke Jordaanoever. Onderweg bezoeken wij de Berg Nebo, een heiligdom geweid aan de Profeet Mose en daarom met bijzondere betekenis voor alle drie de monotheïstische geloven. De plek heeft een wonderschoon uitzicht over de Jordaanvallei richting het heilige land en Jeruzalem. De eenvoudige maar erg aansprekende Katholieke kerk met haar aangesloten kleine Franciscanenklooster, herbergt een prachtige verzameling oude mozaïeken van vroege kerken die op die plek stonden. Onze weg gaat verder door de Jordaanvallei. De eerste oversteekmogelijkheid naar Israël blijkt alleen voor Palestijnen of diplomaten te zijn, wij rijden daarom een heel eind verder totdat wij bij de Koning Hussein-brug (ook bekend als de Allenby Bridge) komen. Na een heel gedoe aan de Jordaanse kant en zeer uitgebreide zekerheidsmaatregelen aan de Israëlische kant, zijn wij eindelijk binnen. Maar onze vreugde is van korte duur. De waarschuwingen over moeilijkheden met Ethiopische paspoorten schijnen toch waar te zijn: Ethiopiërs krijgen geen visum bij de grens. Het is al laat en Vader Petros besluit met de hele groep terug te keren. Weer doen wij het proces om Jordanië binnen te komen en na een tocht langs de prachtige nieuwe hotels op de Dode Zee-oever, komen wij vroeg in de ochtend terug in Amman.

Amman

Donderdag 23 augustus De visa problemen zijn nog niet opgelost en de dagelijkse tocht naar de ambassades herhaalt zich. In de namiddag verkennen wij het Romeinse Nymphaeum en de dichtbij gelegen ‘souk’ of markt. Deze avond zijn wij uitgenodigd te eten bij de evangelische Ethiopische christenen en ontmoeten meer van hen. Tot laat in de nacht praten wij en we wisselen ervaringen uit.

Amman

Woensdag 22 augustus Ook vandaag gingen de meesten van ons weer naar ambassades en consulaten, aansluitend bezochten sommigen van ons de Burcht (Citadel) met haar uitgebreide resten van Romeinse, Byzantijnse en Omayade-perioden. De Citadel bevindt zich op een hoge berg gekroond met de indrukwekkende ruïne van de Romeinse Tempel van Hercules. De Romeinen gaven Amman de naam Philadelphia, het was de voormalige hoofdstad van de Bijbelse Ammonieten, de plek waar Uria, de generaal van Koning David, de dood in gestuurd werd en genoemd met woede door de profeten Amos en Jeremias. In een van de handwerkwinkels ontmoetten wij Ibrahim Ozgul een assyrische christen die negen jaar lang gewerkt heeft voor de Wereldraad van Kerken in Roemenië. Hij vertelde ons iets over de huidige situatie in Amman en raadde een dichtbij gelegen eetgelegenheid aan. Later in de avond kwamen wij terug met de gehele Amen Ethiopia-groep, ontmoetten hem weer en aten daar op het platte dak onder de sterrenhemel, met de zuilen van de Tempel van Hercules verlicht op de berg in de achtergrond. Het is heel feestelijk en prachtig daar te zijn en de lichten van de stad om ons heen te zien. Wij kregen ook gezelschap van Mohammed, een fysiotherapeut die Vader Petros heeft leren kennen en die in Oost-Europa woont en hier op vakantie is. Na het eten wandelden wij langs het plein voor het Romeinse amfitheater en wij bewonderden het. Het is helemaal verlicht op een kunstzinnige manier. Er was ook een Ethiopisch meisje aanwezig die in Amman studeert. Zij nodigde ons uit aansluitend bij evangelische Ethiopische vrienden van haar, waar wij koffie en thee drinken tot na middernacht.

Amman

Dinsdag 21 augustus Het grootste deel van de dag hebben wij doorgebracht met bezoeken aan verschillende ambassades en consulaten in verband met visa-aanvragen. Sommigen van ons gingen alvast de stad bezoeken en kennismaken met de verschillende markten en historische plekken. Tot onze grote vreugde konden de drie achtergebleven leden van onze groep pelgrimreizigers hun Jordaanse visa regelen en naar Amman reizen. Ik vond het ook leuk om bekend te raken met de laatste ontwikkelingen in de Arabische communicatie media. Vooral televisie is ontzettend veranderd tijdens de laatste vijftien jaar; van een relatief primitieve aangelegenheid met weinig keus tot een enorme veelheid aan verschillende kanalen die heel hoogontwikkelde technische middelen gebruiken.

Jordaanse grens - Amman

Maandag 20 augustus Drie leden van onze groep die reisden met Ethiopische paspoorten moesten naar Damascus terugkeren om visa aan te vragen bij de Jordaanse ambassade daar. Ondanks ons verblijf op de grens duurden de formaliteiten een eeuwigheid en was het bijna 16.00 uur toen wij eindelijk in Amman aan kwamen. De lichtgekleurde stenen gebouwen en de ligging op heuvels verleende een verwantschap met Jeruzalem, dat eigenlijk vrij dichtbij ligt. In Amman merkten we een duidelijke hang naar het Westen. Wij gebruikten de lunch in een Italiaans restaurant dat geen wijn of bier serveerde. Daar kregen wij gezelschap van een van oorsprong Irakese priester, vader Immanuel, die ons heel trots vertelde dat hij op koninklijk bevel Jordaans staatsburger geworden is. Tijdens de koffie vertelde hij over de situatie van de christelijke kerken in Jordanië en Irak. Hij beschreef hoe de situatie in het eerste land heel goed was dankzij de steun van het Koninklijke huis, terwijl het in het tweede land in een neerwaartse spiraal terecht kwam. De christelijke bevolking was verminderd van 4% tot 2%. Vader Immanuel was heel betrokken bij de hulpverlening aan Irakese vluchtelingen die nu Jordanië binnendrongen. Eenderde van deze vluchtelingen is christen. Een actueel bericht in het nieuws was dat Irakese kinderen nu toegelaten zouden worden tot Jordaanse scholen. Hij vertelde dat de meeste christenen uit Bagdad gevlucht waren naar het noorden, naar Koerdistan of naar buurlanden. Vader Immanuel was zo vriendelijk om ons te begeleiden naar een geschikt hotel, die veel bezocht wordt door gasten van de Ethiopisch-Orthodoxe kerk. Hij zorgde er persoonlijk voor dat wij een heel gunstige afspraak met betrekking tot ons verblijf in dit hotel konden maken.

Nebak – Damascus – Jordaanse grens

Zondag 19 augustus 2007 Vanochtend stond ik vroeg op en wandelde rond de St. Aphrem Syrian Monastery met een theologische faculteit, een nonnenklooster, ontvangsthallen en kerken. Ik woonde daar de ochtenddienst bij. De prachtige liturgie van de Syrisch-orthodoxe rite werd opgeluisterd door een krachtige preek van de Patriarch die ondanks zijn hoge leeftijd nog erg scherpzinnig en vitaal is. Vader Tesfa Mariam, de monnik die met ons meereist, was uitgenodigd te concelebreren. Na afloop van de dienst gingen wij langs bij de Patriarch. Hij bleek heel goed Engels te praten en was aanwezig geweest bij het eerste Vaticaans Concilie, als toeschouwer. Hij maande ons ook moslims te betrekken in het Amen Ethiopia-initiatief en hij wenste ons al het goede met onze missie. Zonder te wachten op een rondleiding door het centrum, reden wij door Damascus en verder naar de Jordaanse grens. Daar aangekomen, bleek dat het te laat was om de vereiste formaliteiten te voltooien voor de invoer van onze auto’s naar Jordanië. Daarom moesten wij in een hotel aan de grens overnachten.

Syrische grens – Aleppo – Nebak

Zaterdag 18 augustus 2007 Met behulp van een agent, die achteraf een slimme vent bleek te zijn, waren alle visa en papieren (invoerrechten) voor de auto’s verwerkt en konden wij verder. Bij aankomst in Aleppo zijn we op zoek gegaan naar een hotel. Nadat we er verschillende bezocht hadden, kwamen we bij het Bushara Palace Hotel aan, een accommodatie in een iets vervallen wijk, maar een prachtstuk van Arabische architectuur en heel stijlvol ingericht met objecten vanuit de tradities van de verschillende etnische groeperingen van Syrië. Vandaag was de verjaardag van een lid van onze groep en wij zongen lang zal zij leven in de prachtige eetzaal van het Bushara Palace Hotel. Aansluitend reden wij naar Nebak, 80 kilometer voor Damascus, waar wij het klooster bezochten van Muse al Habashi in de bergen boven de stad. Het is een heel bijzondere plek midden in de woestijn, met een sfeer van stilte en eenvoud die heel aansprekend is. De stichter, Vader Paulo, is een charismatisch figuur, die heel boeiend spreekt over zijn visie van interreligieuze dialoog en verzoening. Het was precies 25 jaar na de stichting van het klooster en hij was erg blij een Ethiopische groep te mogen ontvangen. Er waren ook andere mensen die blij waren de groep te ontvangen, een islamitische familie uit de stad Nebak heeft de karavaan uitgenodigd om bij hen koffie te drinken. De man des huizes was een rijke ondernemer die in Riaad, Saoedi-Arabië werkt en een prachtig huis voor zijn familie in Nebak gebouwd heeft. Het was een heel hartelijke ontmoeting met aspecten van een praktische interreligieuze dialoog. Aansluitend begeleidden onze nieuwe vrienden ons naar Ma’arrat Seydnaya, een centrum van de Syrisch-orthodoxe kerk. Wij kwamen aan tijdens een muziekbijeenkomst in de tuin en luisterden naar verschillende Syrische gezangen in een vriendelijke en ontspannen sfeer, samen met de Syrisch-orthodoxe Patriarch.

Antakya – Syrische grens

Vrijdag 17 augustus 2007 Vanochtend vroeg zijn we in Antakya aangekomen. De stad is het Bijbelse Antiochia, bekend van de handelingen van de Apostelen en een van de belangrijkste Patriarchaten of centra van het vroege christendom. Zuster Barbara, een Duitse, die al jarenlang in deze stad woont en lid is van de stichting Pilgrimage of Trust, ontving ons in een beeldschoon traditioneel huis, met kamers en verdiepingen rond een hof, erg stijlvol ingericht met inheemse stoffen en meubels. Nadat wij ons daar gesetteld hadden, bezochten wij de kerk van de heilige Petros, oorspronkelijk een grot waar de eerste Christenen bijeenkwamen voor gebed en diensten. Aansluitend was er gelegenheid voor uitwisseling met de Pilgrimage of Trust, tijdens een korte bijeenkomst met lezingen en liederen van verschillende tradities, in aanwezigheid van de kerngroep van vrouwen en gasten uit verschillende geloofsovertuigingen. De ochtend werd afgesloten met een gezamenlijke lunch. Versterkt reisden wij verder naar de Syrische grens. Wij bleven daar van 3.00 uur ‘s middags tot na middernacht.

Ankara - Antakya

Donderdag 16 augustus 2007 Vroeg in de ochtend woonden wij de mis bij met de paters Jezuïeten in hun kapel in een Frans diplomatiek gebouw. Het was ontroerend met hen te bidden en iets over hun werkzaamheden te horen. Die avond hadden wij weer een lange reis en kwamen eindelijk vroeg in de ochtend in Antakya aan.

Istanbul - Ankara

Maandag 13 augustus 2007 In de ochtend verlieten wij het mooie Daphis Hotel bij de Gouden Hoorn en gingen naar een ontvangst met de Turkse Schrijvers en Journalisten Unie. Zij vertelden ons over hun inzet voor interreligieuze dialoog en over de huidige stand van zaken in Turkije. Het was een echte inspiratie hen te ontmoeten in het Amen Ethiopia-initiatief en te zien hoe deftig zij omgingen met onderwerpen die verwant zijn aan de doelstellingen van ons project. Een lid van die organisatie begeleidde ons naar de Aya Sofia, vroeger de belangrijkste en prachtigste kerk van het Byzantijnse Rijk en intussen een museum, en naar de delicaat versierde Blauwe Moskee. Wij hadden ook een erg vriendelijke ontmoeting met de onder-Mufti van Istanbul, die ons Amen Ethiopia-lied beantwoordde met recitaties uit de Koran over vrede en verzoening. Laat in de nacht, na een vermoeiende reis, kwamen wij in Ankara aan. De volgende anderhalve dag hebben we grotendeels besteed aan pogingen om verschillende visa te regelen.

Aankomst in Istanbul

Zondag 12 augustus 2007 De volgende dag kregen wij eindelijk de nodige visa, na veel moeite, wat onzekerheid en een heel lange wachttijd. Daarna mochten wij verder reizen naar de Turkse grens. Dit keer ging het goed en wij reden door naar Istanbul. Het verschil in taal en de aanwezigheid van moskeeën in plaats van kerken toonden aan dat wij buiten het bekende Europese cultuurgebied waren. In de tussentijd had de rest van de groep die al in Istanbul was, de oecumenische patriarch ontmoet op het Phanar, het Grieks-orthodoxe centrum bij de Bosporus. Het was een korte maar hartelijke ontmoeting, de deelnemers waren onder de indruk van de scherpe zintuigen van de oecumenische patriarch en van zijn kennis over actuele zaken. Wij waren zelf pas laat in de avond aangekomen, dus hebben wij deze ontmoeting moeten missen. Het hotel waar we verbleven, bij de Phanar, was ontzettend mooi, een juweel van oud-Ottomaanse architectuur, het was precies zoals ik mij Istanbul altijd had voorgesteld.

Athene

Zaterdag 11 augustus 2007 Vanochtend kregen we bezoek van Vader Gabriël Papolou, Secretaris voor Interkerkelijke en Interreligieuze Verhoudingen van het Grieks-orthodoxe patriarchaat van Athene. Hij was een erg vriendelijk en charismatisch individu. Hij legde ons uit hoe de Grieks-orthodoxe kerk een van de stichters van de Wereldraad van Kerken is geweest en hoe zij streeft om een duidelijk getuigenis van het geloof te geven in Europees verband. Hij herhaalde dat zijn kerk geloofde in tweezijdige verrijking door samenwerking met andere christelijke kerken. Hij vertelde ook iets over de geschiedenis van de Grieks-orthodoxe kerk, over hoe zij pas in 1850 autonoom werd, na de onafhankelijkheidsstrijd met het Ottomaanse Rijk. Vader Gabriël nam ons mee naar de Patriarchale Kathedraal van Athene. Van binnen is dit een wat duister en mysterieus gebouw, met een duidelijke rococo-invloed vanwege haar Oostenrijkse architect. Wij kregen een rondleiding in de crypt, die eigenlijk nog niet toegankelijk is voor bezoekers. Tussen de kruizen, kelken en andere waardevolle objecten was er een opvallend grote icoon van Paulus op de Areopaag, de plaats van het altaar van de onbekende God, waar hij als eerste had gepreekt. De Areopaag was de laatste plek die wij bezochten in Athene. Vader Gabriël legde uit wat de betekenis is van de Areopaag, de eerste plek in Europa waar het evangelie vrede, liefde en verzoening gepreekt was op het Europese continent. Wij bewonderden de Acropolis van een afstand en begonnen meteen aan de reis naar de Turkse grens. Het wordt ons langzamerhand duidelijk dat wij de Europese Unie gaan verlaten en dat we meer problemen zullen krijgen met de overgang van het ene land naar het andere. Inderdaad kregen wij veel problemen bij de Turkse grens. Twee leden van onze groep met Ethiopische paspoorten mochten niet door. Wij besloten om te proberen visa te krijgen bij de Turkse ambassade in Kometini, een stad in de buurt. Daar bleek dat de auto die terug moest op mijn naam ingeschreven stond en ik moest ermee terug, terwijl de anderen naar Istanbul verder reisden.

Bari - Athene

Vrijdag 10 augustus 2007 Na een ontspannen nachtrust op de boot, was er in de ochtend ruim tijd om op het dek te zitten en te genieten van de zon en de heerlijke tocht langs de Griekse eilanden. Bij ieder eiland dat aangedaan werd, verlieten horden toeristen de boot en kwamen weer nieuwe toeristen aan boord. Iets na de middag kwamen wij in Patras aan en reisden wij langs pittoreske dorpjes met versierde witte kerken van de Orthodoxe kerk. Een paar uur later kwamen we aan in Athene en vonden een mooi hotel in het centrum van de stad. De meeste leden van de groep waren nog nooit in Athene geweest en waren blij voor de gelegenheid deze bruisende metropool te leren kennen.

Rome - Bari

Donderdag 9 augustus 2007 Vroeg in de ochtend vertokken wij uit het Kapucijnenklooster, nadat we afscheid hadden genomen van Pater Daniel Assefa en zijn overste, de verantwoordelijke van het huis. Wij stopten in het centrum van Rome om een interview te geven bij Radio Vaticaan en kochten de laatste editie van Observatore Romane, met daarin een foto van Abba Tesfa Mariam en Abba Petros Berga samen met de Paus. Een orthodoxe diaken, Amaha, heeft zich ook gevoegd bij de groep en wij moesten zijn spullen ophalen. Na deze laatste tussenstop waren wij eindelijk klaar om te vetrekken richting Bari. Wij reden eerst naar Napels en van daaruit direct verder naar de haven van Bari. We hadden nauwelijks tijd om naar de heilige Sint Nicolaas van Smyrna te zwaaien, toen wij zijn graf passeerden en we waren nog geen 20 minuten op de boot voordat het vertrok richting Patras.

Rome - ontmoeting met de Paus

Woensdag 8 augustus 2007

We moesten vanochtend vroeg opstaan en reden in twee auto’s naar het Vaticaan, waar wij Mgr. Johan Bonni ontmoetten en door hem begeleid werden naar onze plaatsen vooraan in de grote ontvangsthal, naast de Sint Pieter. Er waren groepen mensen uit de hele wereld. Het meest opvallende was een groep Koreaanse kinderen in traditionele klederdracht. De meisjes hadden allen een hoofdtooi om met metalen versieringen die glinsterden toen zij bewogen. Iedereen jubelde toen de Paus binnenkwam en zich toonde voor de natuurhouten wandversiering met een afbeelding van de verrezen Christus. Er volgden lezingen in verschillende talen uit de eerste brief tot Timotheos, met een oproep om het goede gevecht van het Geloof voort te zetten. De Paus heeft een betoog gehouden over de grote heilige theoloog en dichter van het vroege christendom, Gregory van Nasiantz in Cappadocië. Hij onderstreepte dat theologie meer een menselijke reflectie is, die zou voortvloeien uit een leven van gebed en devotie. Hij vroeg ons om ons te laten bewegen door de schoonheid van de gedichten van de Heilige Gregory. Na de audiëntie kwam de Paus heel dichtbij. Hij groette leden van onze groep en sprak met hen. Het was een heel ontroerend moment voor ons.

Later in de namiddag gingen wij naar de Sint Sebastiaan Catacomben iets buiten de stad. We zagen hier een duidelijk contrast met de pracht en praal van de Pausen. Het was goed om eraan herinnerd te worden dat het christendom in Rome begonnen is als een vervolgde minderheid. De eerste christenen hadden het moeilijk, maar volhardden dankzij hun sterke geloof. De leden van de Amen Ethiopia-reis moeten op een vergelijkbare manier offerbereid zijn en hun doel goed voor ogen blijven houden.

Rome

Dinsdag 7 augustus 2007 Mgr. Johan Bonni, een Vlaamse priester en verantwoordelijk voor de Pauselijke Raad voor Oecumenische Dialoog, heeft ons vriendelijk ontvangen. Hij gaf een heel leerzaam overzicht van de activiteiten van het centrum, de verhouding met de Pauselijke Raad voor Interreligieuze Dialoog – die zich bevindt in hetzelfde complex – en het beleid van het Vaticaan tegenover de Ethiopisch-Orthodoxe kerk en andere kerken. Hij heeft duidelijk gemaakt hoe belangrijk de Ethiopisch-Orthodoxe kerk is in de ogen van het Vaticaan, vanwege het feit dat zij de tweede grote Orthodoxe kerk is (na de Russisch-Orthodoxe kerk). Ook vanwege haar positie als oudste kerk in Afrika, haar behoud van oude tradities en de rijkdom van de christelijke cultuur op een bijzonder integere manier, en haar strategische ligging tussen christelijke en islamitische werelddelen. Hij zei dat kerken onder de voorvechters voor vrede zijn, wegens hun geloof in Gods verlossende liefde voor de mensheid. Die moet concreet getoond worden, anders blijft het poëzie. Volgens Mgr. Johan Bonni is religie vaak misbruikt en moeten wij ervoor zorgen dat zij haar oorspronkelijke taak terugkrijgt als werktuig voor vrede. Wij moeten kloven overbruggen door gemeenschappelijke feesten te vieren en de rijkdom van de verschillende religieuze culturen te laten zien en bewonderen. De ontmoeting met enkele mensen en groepen zijn kleine steentjes die er toe leiden dat een brede beweging op gang gezet wordt. Het meest verheugende moment in het betoog van Mgr. Johan Bonni, was toen hij vertelde dat wij de volgende ochtend de paus zouden ontmoeten bij een Pauselijke audiëntie. Hij zou ervoor zorgen dat wij op de eerste rij zouden kunnen zitten. Abune Joseph, bisschop van de Ethiopisch-Orthodoxe kerk te Rome, was meegekomen, samen met een van zijn diakenen. Hij hield een korte toespraak waarin hij onderstreepte hoe goed de samenwerking tussen de Ethiopisch-Orthodoxe en de Katholieke kerk in Rome is. Aansluitend hebben wij samen met hem een maaltijd gebruikt in een Eritrees eethuis. Alle Orthodoxe pelgrims vastten, dus het was hun eerste maaltijd van de dag. Daarna was er gelegenheid om inkopen te doen en de stad te bekijken.

Rome

Maandag 6 augustus 2007 In de ochtend zijn enkele leden van onze groep naar de ambassade gegaan. ’s Middags heeft Abba Teshome ons begeleid naar het Ethiopische College in de tuin van het Vaticaan. Hij gaf onder andere uitleg over de verhouding tussen Ethiopië en Rome en hoe het College tot stand is gekomen. Na een thee- en koffiepauze in het refectorium van het College zijn wij naar de Sint Pieter gegaan. We hebben het prachtige interieur kunnen bewonderen. Voor velen was het een eerste ontmoeting met de pracht en praal van de Pausen. Na de avondmaaltijd in San Lorenzo da Brindisi was er een bijeenkomst in de frisse lucht van het hof van het klooster. Iedereen heeft zich voorgesteld aan de aanwezige fraters – onze gastheren – en iets over zichzelf verteld. Het was de vooravond van de ‘Filsetta’, de vastenperiode, en de dag voor een bezoek aan de Pauselijke Raad voor Oecumenische Dialoog. Er was veel discussie over de precieze aard van de oecumenische en interreligieuze doelen van de reis. Daardoor bleven wij tot laat in de nacht bij elkaar, onder de sterrenhemel.

Rome

Zondag 5 augustus 2007 Afgelopen vrijdag hebben we Genève verlaten. Na een lange en enigszins vermoeiende reis, die ons ook langs Milaan bracht, zijn we uiteindelijk aangekomen in Rome. In deze mooie historische stad hebben wij vandaag de heilige liturgie bijgewoond, in de kerk van de Ethiopisch-Orthodoxe gemeenschap te Rome. Aartsdiaken Kifle Assefa en monnik priester Abba Tesfa Haile Maryam zijn voorgegaan in de viering. Abba Tesfa heeft aansluitend de preek gehouden, waarin hij ruim aandacht gaf aan het Amen Ethiopia-initiatief en het belang van solidariteit en interreligieus begrip op de vooravond van het Ethiopische millennium. Hij heeft ook gesproken over vasten en de verering van Maria, omdat het net voor het begin van de ‘Filsetta’ vastentijd was, een periode van 15 dagen voor het ter hemel nemen van Maria. Bisschop Jozef van de Ethiopisch-Orthodoxe gemeenschap heeft de groep pelgrims heel hartelijk ontvangen, betuigde steun aan hun doelen en nodigde ons allen uit om een maaltijd te nuttigen na de liturgie. We zaten buiten op stoelen in een smalle steeg, zoals gebruikelijk is in Rome en er was een goede sfeer onder de aanwezigen. Aansluitend hadden we de gelegenheid om enkele van de bekende kerken van Rome te bezoeken, zoals de basiliek van Maria Maggiore, waar een Mariabeeld te zien is dat een heel grote invloed heeft uitgeoefend op de Ethiopische kunst. Enkele leden van de plaatselijke Ethiopische gemeenschap, waaronder iemand die meer dan dertig jaar voor de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties gewerkt had, heeft de groep begeleid naar een Ethiopisch eethuis, waar mogelijkheid was voor een boeiende uitwisseling van gedachten. Daarna was het tijd om ons terug te trekken op onze overnachtingsplek, het internationaal college San Lorenzo da Brindisi. Dit is een ruim complex in een gebied met weinig bewoners, iets buiten de stad. Het biedt rust en stilte en de mogelijkheid om zich te herstellen na de lange reis.

Bezoek aan de Wereldraad van Kerken, Genève

Vrijdag 3 augustus 2007 De zon komt tevoorschijn op de ochtend van de zesde dag, de pelgrims verlaten het John Knox centrum en we gaan in goede stemming naar het hoofdkantoor van de Wereldraad van Kerken – World Council of Churches (WCC). Wij worden ontvangen door verschillende stafleden, onder andere Dominee Theodore Gill, de senior redacteur van WCC-publicaties. Hij verzorgt een rondleiding door het WCC-complex. Hij schenkt vooral veel aandacht aan de kerk en probeert daardoor verschillende aspecten van de werkzaamheden van de WCC duidelijk te maken. Hij vertelt hoe de beweging in het water bij een Byzantijns mozaïek van de doop van Christus, herhaald is in de versiering van de vloerbedekking. Dit zou aangeven hoe de doop hetgeen is dat alle christenen verenigt. Het vormt de ‘rite de passage’ voor opname in de kerk. Hij legt uit dat het mahonie houtwerk door de kerk van Ghana gegeven is, de Orgel door de Oostduitsers, en hoe de vorm van het dak herinnert aan de bijbelse tempel. Het hoogtepunt van deze dag is ongetwijfeld de ontmoeting met de secretaris generaal van de Wereldraad van Kerken, de Keniaan Samuel Kobia. Na een ronde met introducties geeft de groepsleider, Abba Petros Berga, een kort maar krachtig overzicht van de doelen van het Amen Ethiopia-initiatief. Daarop maakt de secretaris generaal van de WCC, Samuel Kobia, wat opmerkingen. Hij onderstreept vooral hoe belangrijk het is om leven in zijn eigen waarde te bekrachtigen. Dit is kenmerkend voor de Ethiopische geschiedenis. Hij spreekt van de noodzaak voor gerechtigheid en vrede, die alleen gerealiseerd kunnen worden door het ontstaan van een omgeving, waarin allen kunnen deelnemen. Hij herhaalt hoe belangrijk het is Afrikaanse waarden te handhaven in hun volledige authenticiteit, om te verhinderen dat men met geleende werktuigen werkt. Samuel Kobia benadrukt dat diversiteit een kracht is en dat de waardigheid van verschil belangrijk is voor het gehele Afrikaanse continent. Dit maakt, volgens de heer Kobia, onderdeel uit van een model voor de verandering in houding. Aansluitend hebben we gelegenheid om de verantwoordelijke van het Afrika Bureau van het WCC, Dominee André Karamaga, te ontmoeten. Vervolgens geven Christine Chaillot en Vader Benedikt, de vertegenwoordiger van het oecumenische Patriarchaat in Istanbul, kort maar heel interessant uitleg. Daarna vertrekken de pelgrims richting Milaan en Rome.

Bijzondere ontmoetingen in Genève

Donderdag 2 augustus Vandaag is alweer de vijfde dag van de reis. In de ochtend zijn we vereerd door een bezoek van Christine Chaillot, auteur van verschillende boeken over Orthodoxe kerken, en Dr. Melaku Kifle, een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de Ethiopisch-Orthodoxe kerk in Genève. Zij hebben ons geadviseerd over mogelijk nuttige contacten en hebben geprobeerd om verschillende belangrijke mensen per telefoon te bereiken. ‘s Middags hebben we een bezoek gebracht aan het hoofdkantoor van de Verenigde Naties in Genève, ondanks de hevige neerslag. Voor de meeste deelnemers is het een heel indrukwekkende belevenis om de historische gebouwen en zalen te zien waar zoveel van de pogingen om de wereldvrede te verzekeren, ondernomen worden. De vredeswens van de Verenigde Naties en het Amen Ethiopia-initiatief hebben duidelijk veel met elkaar te maken. Aansluitend is er een kort bezoek geweest aan het hoofdkantoor van het Internationale Rode Kruis en de Rode Halve Maan, en een ontvangst met een maaltijd in de kerk van de Ethiopisch-Orthodoxe gemeenschap te Genève. Dr. Melaku Kifle gaf een hartverwarmende toespraak, waarin hij zei dat het Amen Ethiopia initiatief juist de kern van de huidige problemen in Ethiopië aanpakt. Hij vond het bijzonder belangrijk om eenheid in diversiteit te erkennen en zei dat hij als Amhaarse trots was op zijn etnische identiteit. Hij hoopt dat Oromos en anderen op dezelfde manier trots op hun identiteit zijn. Hij heeft de plaatselijke monnik-priester geprezen vanwege zijn vermogen de verschillende talen van Ethiopië te gebruiken en daardoor de etnische en andere spanningen te overstijgen. Abba Tesfa Mariyam, een van de vredesreizigers, heeft een opbouwend betoog gehouden waarin hij de doelen van de reis verduidelijkte en een oproep deed aan iedereen om zich in te zetten en te engageren om dit project succesvol te maken.

Königstein - Genève

Woensdag 1 augustus Vanuit Königstein reizen wij verder naar Genève, door een heuvelachtig landschap dat steeds bergachtiger wordt, naarmate wij dichter bij de Zwitserse Alpen komen. De sfeer in Genève is heel carnavalachtig vanwege de viering van de Zwitserse nationale dag; onafhankelijkheidsdag. De volgende twee nachten verblijven wij in het John Knox centrum, een ontvangsthuis van de Zwitserse gereformeerde kerk, dat bestaat uit een traditionele Zwitserse chalet, dat op een heel kunstzinnige manier vergroot is, waardoor het een ruim complex geworden is. Het herbergt studenten en deelnemers aan conferenties en andere evenementen bij de Wereldraad van Kerken, dat zich op korte afstand van dit complex bevindt. Velen van de groep hangen op het terras van het hotel, en kijken naar het vuurwerk, dat een karakteristiek onderdeel van de onafhankelijkheidsviering vormt. Wij zijn ook verblijd met een bezoek van de plaatselijke Ethiopisch-Orthodoxe pastoor Abba Haile Giorgis.

Keulen - Bonn - Frankfurt - Königstein

Dinsdag 31 juli 2007 In de vroege ochtend gingen we langs bij de Ethiopisch-Orthodoxe kerk in Keulen, waar wij ontvangen werden door Aartspriester Me’erawi Tebege. Hij onderstreepte de vele jaren van nauwe samenwerking tussen de Ethiopisch-Orthodoxe kerk en de katholieke en protestantse kerken in Duitsland waarbij de orthodoxe kerk snel een eigen infrastructuur heeft kunnen oprichten, veel sneller dan mogelijk geweest zou zijn zonder oecumenische samenwerking. Hij vond dat het Amen Ethiopia initiatief heel noodzakelijk is in de huidige situatie in Ethiopië en was erg onder de indruk van het gevoel van eenheid en solidariteit onder de deelnemers. Vanuit Keulen ging de pelgrimstocht verder naar Bonn, het hoofdkwartier van Deutsche Welle, die ook een afdeling heeft voor uitzendingen in de Amhaarse taal. Terwijl de helft van de groep koffie dronk in de stijlvolle eetzaal van het voormalige Parlementsgebouw, werden anderen geïnterviewd, en is er een opname gemaakt van het Amen Ethiopia-lied. Na dit bezoek reden wij door naar Frankfurt. Op de avond van de derde dag was er een receptie in een grote zaal van een jeugdcentrum, georganiseerd door de Ethiopische gemeenschap in Frankfurt. Ondanks de late aankomst, is de groep heel hartelijk ontvangen en het was een goede gelegenheid om de boodschap door te geven. Aansluitend reisden we verder naar Königstein, waar wij werden ontvangen in het centrum van Kerk in Nood. Een van de auto’s die de vredeskaravaan gebruikt, is gedoneerd door Kerk in Nood. De organisatie is heel actief in Ethiopië onder Orthodoxen zowel als Katholieken. Er was een mooie uitwisseling van ideeën en informatie tussen de medewerkers van Kerk in Nood en de deelnemers van de Amen Ethiopia-groep, tijdens het avondeten. Leden van de plaatselijke Ethiopische gemeenschap kwamen ook om met de groep samen te zijn en over de doelen van de reis te horen.

Brussel - Keulen

Maandag 30 juli 2007 Vanochtend was de groep bij verschillende ambassades langsgegaan om visums te regelen. De hele groep was uitgenodigd om binnen te komen bij de Ethiopische ambassade en er was een hartige dialoog over de doelen van de reis, in aanwezigheid van de assistent van de ambassadeur en de eerste secretaris. De twee laatstgenoemden hebben hun steun betuigd voor het Amen Ethiopia project en de noodzaak van vrede en verzoening op de vooravond van de Ethiopische Millenniumviering. Vanuit Brussel reisde de vredeskaravaan verder richting Keulen, waar zij onthaald werden met een speciale rondleiding in de Dom te Keulen. Vooral kregen zij uitzonderlijke toegang tot het heiligdom, met het schrijn van de Drie Wijzen uit het Oosten, en het was mogelijk om een zegen te ontvangen door daaronder door te gaan. Daardoor werden vele van de deelnemers herinnerd aan de Drie Wijzen en hun tocht op zoek naar de Prins van Vrede, en het gevoel van verband met de Drie Wijzen groeide. In de avond werden we ontvangen in het huis van de Witte Paters in Keulen, dat eigenlijk dient als een centrum voor Afrikaanse geestelijken tijdens hun studie in Duitsland. De Afrikaanse kunstwerken en informatieaffiches dienden om te laten nadenken over de betekenis van de Pelgrimstocht van de vrede, niet alleen voor Ethiopië maar voor heel Afrika.

Den Haag - Brussel

Zondag 29 juli 2007 De eerste halte onderweg was Brussel. Pax Christi België en de plaatselijke Ethiopisch-Orthodoxe Kerk, onder leiding van Kessis Mezgebu, hadden een gemeenschappelijk programma georganiseerd in de Kerk van Onze Vrouw van Eeuwige Bijstand. Het interieur van de kerk betuigde van een grote inzet voor interreligieuze dialoog en vredesactivisme in de loop van de jaren. Onder andere waren er groene en blauwe vaandels met teksten in het Arabisch en het Hebreeuws, en een grote kandelaar met het woord vrede in verschillende talen, ook in het Amhaars. Abiye Yassin, Voorzitter van de Ethiopisch-Islamitische Raad van West-Europa, heeft een hartverwarmend betoog gehouden over het verband tussen Islam en vrede, waarin hij veel steun voor het Amen Ethiopia initiatief betuigde. Zijn inzet was verder ondersteund door een Amerikaans-Ethiopische islamitische academicus, professor Mohammed Moeen, die heel boeiend was in zijn omgang met mensen. Na afloop van het programma hebben de deelnemers elkaar beter leren kennen tijdens een etentje in een ethiopisch restaurant. We overnachtten in een huis van Don Bosco iets buiten de stad.

Vertrek vanuit Vredespaleis, Den Haag

Zondag 29 juli 2007

Vandaag is het zover. De reis waar ik al een hele tijd naar uit heb gekeken, gaat van start. Om 9 uur ‘s ochtends kom ik samen met de andere deelnemers van de pelgrimstocht aan in Den Haag. In 4 witte terreinwagens zullen we vanmiddag, als een ware vredeskaravaan, vertrekken naar onze eerste bestemming: Brussel. Ter gelegenheid van ons vertrek is een conferentie georganiseerd voor alle deelnemers, hun familie en vrienden, andere Ethiopiërs en natuurlijk voor de sponsoren, waaronder CMC Mensen met een Missie. De conferentie begint met een aantal inspirerende toespraken van onder andere Petros Berga. Hij voert het woord namens de stichting Admas, de initiatiefnemer van deze reis. Ook spreken de vertegenwoordigers van de twee grootste religieuze gemeenschappen in Ethiopië: de moslims en de orthodox-christelijken. Zij prijzen beiden het initiatief voor de pelgrimstocht en spreken de hoop uit dat de deelnemers, die allen verschillende etnische en religieuze achtergronden hebben, tijdens de reis naar elkaar toe zullen groeien. Zo zetten zij gezamenlijk een kleine stap richting vrede en verzoening. Om dit symbolisch tot uiting te brengen, steken de beide religieuze leiders, samen met Petros Berga, een kaars aan bij het World Peace Flame, voor het Vredespaleis. Vervolgens geven zij het vuur door aan de overige aanwezigen.

Een van de organisatoren vergeleek de pelgrims met de Drie Wijzen uit het Oosten, die - geleid door een ster - vetrokken op zoek naar het kindje Jezus, zoals beschreven wordt in het geboorteverhaal in de evangeliën. Dit was een thema dat later terugkwam in de loop van de reis. Het vertrek werd ook opgeluisterd met het zingen van een lied dat speciaal gecomponeerd was voor de reis. De toverachtige klanken van het Amhaarse lied klonken over het hele Vredesplein wanneer iedereen deelnam aan het refrein, het herhalen van de woorden Amen en Vrede, het werkte als een affirmatie van de doelen van de reis. De jonge Ethiopische kunstenares Kawkabey van Roie, toonde een schilderij met drie luiken die een visuele boodschap meedeelde: het ging om handen die op verschillende manieren gebruikt kunnen worden. Op het centrale luik werkten zij samen om een boodschap van samenwerking en vrede uit te zenden. Na het emotionele afscheid van familie en vrienden, was het de hoogste tijd om te vertrekken.